Nationale ombudsman: overheid liet boeren jarenlang in onzekerheid

05 november 2026

De overheid was de afgelopen tien jaar onbetrouwbaar voor boeren. Door wisselende regels, tegenstrijdig beleid en onduidelijke besluiten wisten veel boeren niet waar ze aan toe waren. Dat raakt niet alleen hun bedrijf, maar ook hun gezin. Dat concludeert de Nationale ombudsman na onderzoek onder boeren. “Een nieuw landbouwbeleid alleen is niet genoeg om het vertrouwen te herstellen.”


De kern van het rapport ‘Een boer met kiespijn lacht niet’ is dat zwalkend beleid van de overheid leidt tot onduidelijkheid en wanhoop. Agrarische ondernemers kregen de afgelopen jaren telkens opnieuw te maken met veranderende regels, uitgestelde besluiten en onzekerheid over vergunningen, investeringen en de toekomst van hun bedrijf.

Wanhoop en persoonlijk leed

De ombudsman is onder de indruk van het onrecht dat boeren en tuinders is aangedaan. Hij stelt dat ‘boeren kampen met voortdurende onzekerheid en een gebrek aan uitzicht op de toekomst’.

De ombudsman erkent ook dat de boerensector anders is dan andere sectoren: “meer dan bij andere sectoren komt op het boerenerf veel samen en is er sprake van een stapeling van regelgeving.”

Er is in het rapport ook oog voor de familie achter de ondernemer “Boerenbedrijven en boerengezinnen hebben geleden onder het handelen van de overheid door het uitblijven van structureel beleid.”

‘Overeind moet rechte lijn trekken’

De ombudsman sprak ook met fruittelers. Zoals met ‘fruitteler Erik’(gefingeerde naam), die op pagina 37 en 37 van het rapport aan het woord komt. “De overheid gaat alle kanten op, en als er dan uiteindelijk een doel is, dan houdt zij zich er zelf niet aan”, zo zegt hij. “Maar ze zit dan zo klem als een huis. Mobilisation for the Environment (MOB) spant continu rechtszaken aan om voor elkaar te krijgen dat de overheid zich houdt aan haar eigen besluiten. En dan kan de agrarische sector daar wel boos over zijn, maar de overheid heeft toch echt zichzelf in de nesten gewerkt.”

“Voor mij is dit allemaal heel spannend voor investeringen op de lange termijn. Wat wordt bijvoorbeeld het beleid voor die bufferzones? Kómt er wel beleid? Ik denk dat de overheid als taak heeft om bijvoorbeeld te zeggen: “Er is een 50 meterzone en dat blijft zo.” Of: “Binnen twee jaar komt er een vaste uitspraak op basis van onderzoek.” Dat je dan nog niet alles precies weet, dat snap ik, want dat weet ik ook niet. Maar je wilt wel een stukje houvast. Natuurlijk moet je als ondernemer inspringen op veranderingen in de maatschappij en de wereld, maar het zou wel fijn zijn als de overheid wat rechte lijnen trekt.’

Herkenbaar beeld

De NFO herkent het beeld dat wordt geschetst in het rapport. “We hebben ons, bij de totstandkoming van dit rapport, ook gemeld bij de Nationale ombudsman”, zegt NFO-directeur Sander Bos. “Telers in en nabij Natura 2000-gebieden worden bijvoorbeeld geconfronteerd met nog niet bestaande regels, waar ze zich wel aan moeten houden.”

Een uitgebreide reactie vanuit de NFO leest u binnenkort in het vakblad Fruitteelt.

Aanbevelingen

De Nationale ombudsman doet drie concrete aanbevelingen in zijn rapport. Allereerst moet het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) duidelijke doelen voor de lange termijn vaststellen en daaraan vasthouden. Boeren moeten weten waar ze aan toe zijn om te kunnen investeren in hun bedrijf.

Daarnaast moet het ministerie meer regie nemen. Regels en plannen van verschillende overheden moeten beter op elkaar aansluiten, zodat boeren niet langer de dupe zijn van tegenstrijdig beleid. 

Tot slot moeten overheden boeren beter betrekken bij besluiten die de toekomst van hun bedrijf raken. Zij moeten de kennis en ervaring van boeren beter benutten en met hen bespreken welke mogelijkheden er zijn voor hun bedrijf. “Hun boerenverstand is de afgelopen jaren te vaak genegeerd.” Volgens de ombudsman vraagt dit inzet van het ministerie, provincies, gemeenten en uitvoeringsorganisaties.

Meer informatie vindt u hier.

Bronnen: Nationale ombudsman, LTO

Screenshot